Otomat Çelikleri

Otomat Çeliği Standartları

Isıl işlem uygulanmayanlar

  • 11 SMn 30
  • 11 SMnPb 30
  • 11 SMn 37
  • 11 SMnPb 37
  • 28 SMnPb 28

Sementasyon işlemi uygulananlar

  • 10 S 20
  • 10 SPb 20

Islah işlemi uygulananlar

  • 35 S 20
  • 35 SPb 20
  • 36 SMn 14
  • 36 SMnPb 14
  • 38 SMn 28
  • 38 SMnPb 28
  • 44 SMn 28
  • 44 SMnPb 28
  • 46 S 20
  • 46 SPb 20

Çelik malzemelerden istenen özellikler arasında talaşlı işlenebilirlik kabiliyeti önem arz eder. İmalat aşamasında, yüksek kesme hızları ve buna bağlı olarak işlem zamanı, takım ömrü, iyi yüzey kalitesi, daha düşük kesme kuvvetleri kullanarak sağlanacak enerji tasarrufu gibi kriterler, diğer faktörlerle birlikte malzeme kalitesiyle de direkt alakalıdır. Bu kaliteyi sağlamak amacıyla otomat çelikleri geliştirilmiştir.

Otomat çelikleri karbon oranı %0,07-0,60 arasında değişen ve kükürt oranı %0,15 ile %0,40, fosfor oranı %0,07-0,10 arasında olan çeliklerdir. Kükürt ve fosforun diğer tüm kalitelerde azaltılmaya çalışmasına karşın, talaşlı işlem kabiliyetini artırmasından dolayı otomat çelikleri içine özellikle ilave edilir. İlave edilen bu elementler malzemede metalik kırılğanlık sağlayarak, kısa kırılgan talaş oluşumunu sağlar.

Bunun yanı sıra kükürt ve fosfor ilavesi yağlama etkisi yaparak, parça dayanımının artmasına, temiz yüzey elde edilmesine imkan tanır. Otomat çelikleri kurşun ile alaşımlandırılmış şekilde de bulunabilir. İlave edilen kurşun çeliğin mekanik özelliklerini değiştirmemekle birlikte yağlama özelliğini artırır. Otomat çeliklerinin ıslah edilebilme ve semente edilebilme özellikleri de vardır.

Otomat çelikleri kolay talaş kaldırma özelliklerinden dolayı; seri imalata uygun çeliklerdir. Talaş kırılarak kaldırıldığından hızlı işlem yapılabilmekte, bu da birim işleme maliyetini düşürmektedir. Otomat çelikleri revolver, çok milli torna tezgahları, CNC kontrollü tezgahlarda diş açma, alın tornalama, boyuna talaş kaldırma, delme, raybalama vb. birçok talaş kaldırmaya işlemine uygundur. Otomat yüzeyi işleme sonrası düzgünlüğü nedeni ile kaplamaya uygundur.

Otomat çelikleri uygulanan ısıl işlemlere göre :

a-) Isıl işlem uygulanmayanlar
b-) Isıl işlem uygulananlar
1) Islah işlemi uygulananlar
2) Semantasyon işlemi uygulananlar olmak üzere guruplandırılırlar.

Talaş kaldırma gereği duyulmadan yüzeylerin hassas ölçü töleranslarında olması gereğinden, otomat çelikleri daha ziyade soğuk çekilmişolarak kullanılır.
Bu arada , yaklaşık %0.12 kükürt ve düşük karbon ihtiva eden ve yarı otomat çeliği olarak adlandırılan çelikler, iyi bir işlenebilirlik özelliğinin yanısıra, sıcak ve soğuk dövme ve zımbalama parçalarının imalatında kullanılmaktadır. (Örnek : Somunlar).
Yüksek kükürt ihtiva eden 9SMn28 kalitesi, sıcak dövme uygulamasında başarıyla kullanılmaktadır.

Otomat Çeliklerinin Kullanım Avantajları

Otomat çelikleri, Süratli ve seri üretim yapabilen torna ve otomat tezgahlarında, aşağıda belirtilen avantajları sağlar.
1- Tezgahın işleme hızına uygun yüksek kalem ömrü sağlar
2- İş parçalarının kolay işlenmesi ve tezgahtaki rahat hareketini mümkün kılan iyi bir talaş kırılganlığı sağlar
3- Çok düşük kesme kuvvetleri gereği, işlenen parçada iyi bir yüzeysel kalite sağlar.

Otomat Çeliklerinin Kullanım Alanları

– Otomotiv sanayi için değişik tür bağlantı elemanları
– Makina ve teçhizat üreten endüstri kollarında ve inşaat sektöründe
– Konstrüksiyon elemanları üretiminde.
– Hassas mekanik parçalar üreten endüstri kollarında. (optik cihaz ve ölçü cihazları parçaları) kullanılmaktadır.