Karbon Çelikleri

Karbon Çeliği Standartları

  • C 22
  • C 35
  • C 45
  • C 55
  • C 60
  • CK 22
  • CM 35
  • CK 35
  • CK 40
  • CK 45
  • CM 45
  • CK 50
  • CK 55
  • CK 60
  • CM 60
  • 40 Mn 4
  • 28 Mn 6
  • 36 CrNiMo 4
  • 30 CrNiMo 8
  • 34 CrNiMo 6
  • 38 Cr 2
  • 46 Cr 2
  • 34 Cr 4
  • 37 Cr 4

Çelik için temel alaşım elementidir. Karbon miktarının artmasıyla sertlik ve dayanım önemli ölçüde artar. % 0.8 karbona kadar çekme gerilmesi ve akma sınırı değeri artar. Bu değerden sonra kırılganlık artar, ısıl işlem sonu sertlik kalıntı ostenit sebebiyle daha fazla artmaz. Çeliğin alabileceği max sertlik 67 HRC olup bu değer 0.6 karbon miktarı ile elde edilir. Karbon miktarının artması aynı zamanda sünekliği, dövülebilirliği, derin çekilebilirliği ve kaynak kabiliyetini düşürür. Yüksek karbonlu çeliklerin ısıl işleminde çatlama riski de fazladır. Karbon Çeliği %0.4–%1.5 arasında karbon ile az miktarlarda manganez, kükürt, fosfor ve silisyum içermektedir.

Yapılarında az miktarda mangan, silisyum, kükürt ve fosfor gibi çelik üretim yöntemlerinden gelen elementler bulunduran demir karbon alaşımlarıdır. Kullanım alanları yapı ve imalat sektörü olduğundan ötürü imalat çelikleri olarak da bilinirler. Karbonlu çeliklerin tüm özellikleri, içerdikleri karbon miktarına bağlı olarak, sahip oldukları yapılarla doğrudan ilişkilidir. Artan karbon miktarı ile çeliklerde sertlik, akma ve çekme dayanımı artarken, süneklik (% uzama ve % kesit daralması) ve darbe dayanım özellikleri azalmaktadır. Karbon miktarının artışı (bu özelliklere bağlı olarak) çeliklerin plastik şekil alma kabiliyetlerinde düşürücü rol oynamaktadır. Buna karşın martenzitik dönüşümde çok önemli ve etkili bir element olarak, çeliklerin su verme adını verdiğimiz mekanizma ile sertleştirebilmelerini mümkün kılmaktadır. Karbon miktarındaki artış çeliğin su alma kabiliyeti ile kaynak kabiliyeti üzerine ters etkide bulunmaktadır. Düşük karbonlu çelikler, karbon içeriğine göre üç grup içerisinde ayrıma tabi tutulabilmektedirler.

Düşük Karbonlu Çelikler : Bu gruba %0,20’ye kadar karbon içeren çelikler dahil edilebilirler. Mekanik özellikleri göz önünde bulundurularak yumuşak çelikler olarak da tanınırlar. Düşük karbonlu çelikler dünya çelik üretiminin en büyük miktarını kapsarlar. Bilhassa yassı mamuller ile inşaat sektörü ve temel yapılarda kullanılan çelik çubuk ve profiller düşük karbonlu çelikler sınıfındadırlar. Düşük karbonlu çelikler, düşük karbon içeriklerinden dolayı, ısıl işlem ile kütlesel olarak yeterince sertleştirilemezler. Ancak, sementasyon, nitrasyon v.b. yüzey sertleştirme işlemleri yüzeyleri sertleştirilebilir.

Orta Karbonlu Çelikler : Bu gruptaki çelikler % 0,20-0,60 arasında karbon ihtiva eden çeliklerdir. Karbon miktarına bağlı olarak orta derecede mekanik özelliklere sahiptirler. Bu gruptaki çeliklerin en büyük özellikleri, ısıl işlemle yeteri derecede sertleştirilebilmeleridir. Bu bakımdan orta karbonlu çeliklerin kullanım sahaları özellik arz eder. Bilhassa makine imalat sanayinin tercih ettiği çeliklerdir. İşlenebilme ve şekil alabilme kabiliyetleri düşük karbonlu çeliklere nazaran daha düşüktür. Bu gruptaki çeliklerin kaynak kabiliyetleri de az karbonlu çeliklere nazaran düşüktür. Zira kaynak esnasında meydana gelen kontrolsüz ısıl etkiler çeliğin yapısal değişiminin de kontrolsüz olmasına sebebiyet verir. Bunun neticesinde malzemelerde hatalara sebep olabilir. Bu sebepten dolayı orta karbonlu çeliklerin bilhassa alaşım elementi ihtiva edenlerinin kaynak işlemlerinde özel itina göstermek gerekir.

Yüksek Karbonlu Çelikler : % 0,60’dan daha fazla karbon ihtiva eden çeliklerdir. Normal halde yüksek mukavemetli ve sünekliliği az olan çeliklerdir. Isıl işlemlerle sertleştirilmeleri sayesinde yüksek sertlik kazanırlar. Bu bakımdan aşınmaya dayanıklı ve kesici özelliğe sahiptirler. İşlenme ve şekil alabilme kabiliyetleri, düşük ve orta karbonlu çeliklere göre daha düşüktür. Kaynak kabiliyetleri de düşük olup daha özel tekniklerle kaynakları yapılabilir. Bu gruptaki çelikler daha ziyade takım üretiminde kullanılırlar. Yüksek karbonlu çeliklerin bileşiminde bulunan karbon miktarının sınırı, demir-karbon denge diyagramı gereğince % 2’ye kadar çıkabilirse de, tatbikatta bu değer % 1,2-1,4 ile sınırlıdır. Özellikle yüksek karbonlu çelikler, düşük ve orta karbonlu çeliklere göre daha kolay su alabilirler ve elde edilen martenzitik yapının sertliği de daha fazladır.

Sıcak Çekme Çelik Sıcak Çekme Çelik 1.2 mm ve üstündeki kalınlıklarda üretilen nispeten daha ucuz olan bir çelik ürün türüdür. Sıcak Çekme ve Soğuk Çekme Çelik türleri paslanmaya daha açık olduğu için üç çeşit metalin arasında en ucuz ve dolayısı ile perforasyonda en çok kullanılanıdır. Çoğu alaşımları aşınmaya karşı galvaniz kaplama ile (daldırma galvanizle) veya çeşitli boyama işlemler ile korunabilinir.

Soğuk Çekme Rulo Çelik Soğuk Çekme Rulo Çelik türleri daha hassas toleranslarda ve daha iyi yüzey şartları sağlamaktadır. Pratikte tüm kalınlıklarda üretilibiliniyor ise de çoğunlukla 0.3 mm’den 3 mm’e kadar olan ölçüler en sık bulunabildikleri kalınlıklardır. Bu hammadde elektro galvaniz ile ve boyama ile aşınmaya karşı dayanıklı hale getirilebilinir.

Daldırma Galvaniz Kaplamalı Çelik Daldırma Galvaniz Kaplamalı Çelik genellikle iç ve dış mekanlarda kullanılacak uygulamalarda özellikle aşınmaya karşı dayanıklılığın arzu edildiği yerlerde arzu edilmektedir. Dış mekanlarda kullanılacak olan Daldırma Galvaniz Kaplamalı Çelik malzemeler çoğunlukla toz boya kaplaması ile kaplanmakta veya boyanmaktadır. Daldırma Galvaniz Kaplamalı Çelik ürünler 0.3 mm ile 3 mm kalınlıklar arasında bulunabilmektedir. Yapılabilen kaplama çeşitleri +Z80 – Z275 gr/m² (çift tarafta toplam olarak), +AZ, +ZF